Senet nasıl doldurulur sorusuna geçmeden önce senet nedir sorusunu açıklayalım. Günlük hayatta “senet” olarak adlandırılan belge, hukuken çoğu zaman bono veya emre yazılı senet olarak karşımıza çıkar. Bono, belirli bir bedelin kayıtsız ve şartsız şekilde ödeneğine ilişkin bir ödeme vaadini içeren kambiyo senedidir. Bu nedenle senet hazırlanırken yalnızca borç miktarının ve imzanın bulunması yeterli olmayabilir. Senedin hangi amaçla düzenlendiği ve kambiyo senedi niteliğini taşıyıp taşımadığı önemlidir.
Senet Nedir?
Senet, genel anlamıyla bir kişinin belirli bir borcu bulunduğunu veya belirli bir bedeli ödemeyi taahhüt ettiğini gösteren yazılı belgedir. Bununla birlikte bono, Türk Ticaret Kanunu’nda özel olarak düzenlenmiş bir kambiyo senedidir.
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 776. maddesine göre bono veya emre yazılı senette;
- “Bono” veya “emre yazılı senet” ibaresi,
- Kayıtsız ve şartsız belirli bir bedeli ödeme vaadi,
- Vade,
- Ödeme yeri,
- Lehtarın adı,
- Düzenlenme tarihi ve yeri,
- Düzenleyenin imzası
bulunmalıdır.
Bu nedenle senet örneği hazırlanırken yalnızca hazır bir formun doldurulması yerine, senedin hukuken gerekli unsurları taşıyıp taşımadığına dikkat edilmelidir.
Senet Nasıl Doldurulur?
Bir senedin bono niteliğinde düzenlenmesi isteniyorsa aşağıdaki hususlara dikkat edilmelidir. Senet nasıl doldurulur?
1. “Bono” veya “Emre Yazılı Senet” İbaresi Bulunmalıdır
Belgenin bono niteliğinde olması isteniyorsa üzerinde “bono” veya “emre yazılı senet” ibaresinin bulunması gerekir.
2. Borç Miktarı Belirli Olmalıdır
Ödenecek bedel açık ve belirli şekilde gösterilmelidir. Örneğin: 100.000 TL – Yüz Bin Türk Lirası şeklinde yazılabilir. Önemli olan, senette belirli bir bedelin kayıtsız ve şartsız olarak ödenmesinin taahhüt edilmesidir.
3. Vade Yazılmalıdır
Senedin hangi tarihte ödeneceği belirtilmelidir. Örneğin: 15/10/2026. Vade, bononun zorunlu unsurlarından biridir. Bununla birlikte kanun, vadenin gösterilmemesi hâlinde özel bir sonuç öngörmektedir. Vadesi gösterilmeyen bono, görüldüğünde ödenmesi gereken bono sayılır.
4. Ödeme Yeri Belirtilmelidir
Senedin nerede ödeneceği açıkça yazılabilir. Örneğin: İzmir. Ödeme yerinin gösterilmediği bazı durumlarda TTK m. 777’de yer alan tamamlayıcı hükümler uygulanır. Ancak uygulamada ödeme yerinin açıkça belirtilmesi, belgenin anlaşılabilirliği bakımından önemlidir.
5. Alacaklının Adı Yazılmalıdır
Senedin kime veya kimin emrine ödeneceği açıkça belirtilmelidir. Örneğin: Mehmet Kaya veya emrine şeklinde yazılabilir. Alacaklının T.C. kimlik numarası, TTK m. 776’da bononun zorunlu unsurları arasında sayılmamıştır. Bununla birlikte tarafların kimliğinin açık şekilde belirlenmesi bakımından kimlik bilgilerinin ayrıca yazılması tercih edilebilleceği gibi icra takibi için de kolaylık sağlamaktadır.
6. Düzenleme Tarihi ve Yeri Yazılmalıdır
Senedin düzenlendiği tarih ve yer belirtilmelidir. Örneğin: Düzenleme Yeri: İzmir, Düzenleme Tarihi: 20/09/2026. Düzenleme yerinin gösterilmediği durumlarda da kanunda belirli tamamlayıcı hükümler bulunmaktadır.
7. Borçlunun İmzası Bulunmalıdır
Senedin düzenleyeni tarafından imzalanması gerekir. İmza, bononun temel unsurlarından biridir. Bu nedenle senedin imza bölümünün doğru şekilde düzenlenmesi önemlidir.
Senette ( Bono) Bulunması Gereken Zorunlu Unsurlar
TTK m. 776 uyarınca bono veya emre yazılı senette temel olarak şu unsurlar bulunmalıdır:
- “Bono” veya “emre yazılı senet” ibaresi
- Kayıtsız ve şartsız belirli bir bedeli ödeme vaadi
- Vade
- Ödeme yeri
- Lehtarın adı
- Düzenlenme tarihi ve yeri
- Düzenleyenin imzası
Ancak bu unsurlardan birinin bulunmaması her durumda aynı sonucu doğurmaz. TTK m. 777, bazı eksiklikler bakımından özel düzenlemeler içermektedir. Örneğin vadesi gösterilmeyen bono, görüldüğünde ödenmesi gereken bono kabul edilir. Düzenleme yeri belirtilmemişse kanunda ayrıca tamamlayıcı hükümler bulunmaktadır.
Boş Senet Örneği- Doldurulmuş Senet Örneği
Aşağıdaki boş senet örneği eklenmiş olup ayrıca doldurulmuş senet(bono) üzerinde hangi bilgilerin bulunabileceğini göstermek amacıyla hazırlanmıştır:
Notersiz Senet Geçerli Midir?
Bono düzenlenmesi için kural olarak noter işlemi yapılması zorunlu değildir. Bononun geçerliliği, noter tarafından düzenlenmiş olmasına değil, kanunda öngörülen şartları taşıyıp taşımamasına bağlıdır. Dolayısıyla tarafların kendi aralarında düzenleyip imzaladıkları bir bono, gerekli unsurları taşıması hâlinde kambiyo senedi niteliğinde olabilir. Bu nedenle “noterde yapılmadığı için senet geçersizdir” şeklindeki yaklaşım doğru değildir.
Açık Senet Nedir?
Uygulamada bazı kişiler senedin bazı bölümlerini boş bırakarak imzalayıp karşı tarafa teslim etmektedir. Bu tür belgeler genellikle açık senet veya açık bono olarak adlandırılır. Açık bono, Türk Ticaret Kanunu’nda ayrıca düzenlenmiştir. Ancak senedin boş olarak imzalanması, özellikle taraflar arasında sonradan uyuşmazlık çıkması hâlinde ciddi ispat sorunlarına yol açabilir. Bu nedenle mümkün olduğunca senedin önemli bölümleri doldurulmadan imzalanmaması gerekir.
Özellikle;
- Borç miktarı,
- Vade,
- Lehtar,
- Düzenleme tarihi,
- Ödeme yeri
gibi alanların açık şekilde belirlenmesi önemlidir.
Senette Kefil ve Aval Nedir?
“Kefilli senet” olarak ifade edilen durum, kambiyo senetlerinde aval olarak geçer. Aval, senet bedelinin tamamen veya kısmen ödenmesini güvence altına alan kambiyo hukuku kurumudur. Aval veren kişi, senet borçlularından birinin borcunu teminat altına alır. Aval, Türk Borçlar Kanunu’nda düzenlenen klasik kefalet sözleşmesinden farklıdır. Bakınız Kefil ne demek? Bu nedenle “senette kefil” denildiğinde somut olarak aval mi yoksa başka bir teminat ilişkisi mi kurulduğunun ayrıca değerlendirilmesi gerekir.
Bono Düzenlerken Nelere Dikkat Edilmelidir? Senet nasıl doldurulur?
Senet hazırlanırken özellikle şu konulara dikkat edilmelidir:
- Borç miktarı açık ve belirli yazılmalıdır.
- Vade tarihi doğru yazılmalıdır.
- Lehtarın kim olduğu açıkça belirtilmelidir.
- Düzenleme tarihi ve yeri belirtilmelidir.
- Ödeme yeri mümkün olduğunca açık şekilde gösterilmelidir.
- Senedi düzenleyen kişinin imzası bulunmalıdır.
- Boş veya eksik senet imzalanmasından mümkün olduğunca kaçınılmalıdır.
- Senette yer alan kayıtların temel borç ilişkisiyle çelişmemesine dikkat edilmelidir.
- Kefil olarak imza atan kişinin hukuki sıfatı, yani aval verip vermediği açıkça değerlendirilmelidir.
Senet, basit bir kâğıt parçası gibi görünse de kambiyo senedi niteliğinde düzenlendiğinde oldukça sıkı şekil kurallarına tabi olabilir. Bu nedenle hazır bir senet örneği kullanılırken dahi belgenin içeriğinin somut borç ilişkisine uygun olup olmadığı kontrol edilmelidir. Önemli sonuçları olduğundan geçerli bir senet / bono düzenlediğinizi avukatınızdan teyit ediniz.
