Depozito Nedir?

Depozito yürürlükteki kanun ile birlikte güvence bedeli olarak düzenlenmiştir. Tahliye ile birlikte kira depozito iade konusu gündeme Kira ilişkisinde, kira sözleşmesi nedeniyle kiraya verenin uğrayabileceği zararları teminat altına almak amacıyla kiracı tarafından verilen para veya kıymetli evrak olarak ifade edilmektedir. Kiralananın tahliye edilmesi halinde depozitonun iadesi sorun teşkil etmektedir. İçeriğimizde detaylı olarak depozitonun en başta nasıl düzenlenmesi gerektiği ve tahliye halinde de iadesinin nasıl olması gerektiği üzerinde durulacaktır.

Türk Borçlar Kanunu’nun 342. maddesinde, konut ve çatılı işyeri kiraları bakımından sınırlama getirilmiştir. Ancak sınırlama getiren bu düzenleme, kiracısı tacir ya da tüzel kişi olan işyeri kiraları bakımından 1 Temmuz 2012 tarihinden itibaren 8 yıl süreyle uygulanmasını içermektedir.  Madde şu an yürürlükte olup bu maddenin karışıklılığa sebebiyet vermemesi adına açıklanmıştır.

04.07.2012 tarihli ve 6353 sayılı Kanun’un 53. maddesi ile 31.03.2011 tarihli ve 6217 sayılı Kanun’un bazı kira hükümlerinin yürürlük süresini beş yıl erteleyen geçici 2. maddesinde değişikliğe gidilmiştir. Bu değişiklik gereğince kiracının Türk Ticaret Kanunu’nda tacir olarak sayılan kişiler ile özel hukuk ve kamu hukuku tüzel kişileri olduğu işyeri kiralarında 11.01.2011 tarihli ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 342. maddesi 01.07.2012 tarihinden itibaren sekiz yıl süre ile uygulanmamıştır. Kanun koyucu, bu sekiz yıllık erteleme süresi boyunca kira sözleşmelerinde bu maddede belirtilmiş olan konulara ilişkin olarak sözleşme serbestisi gereği kira sözleşmesi hükümlerinin tatbik olunacağını; kira sözleşmelerinde düzenleme bulunmayan hâllerde ise yürürlükten kaldırılmış Borçlar Kanunu hükümlerinin uygulanacağını kabul etmiştir (RG. 12.07.2012; S: 28351). Bu hüküm 01.07.2020 tarihinden itibaren kiracının Türk Ticaret Kanunu’nda tacir olarak sayılan kişiler ile özel hukuk ve kamu hukuku tüzel kişileri olduğu işyeri kiralarında da uygulanmaya başlamıştır (https://www.ilhanhelvacidersleri.com/turk-borclar-kanunu/turk-borclar-kanunu-madde-342)

Kira sözleşmesi düzenlenirken depozitoya ilişkin madde önemsenmemekte ancak sözleşme yapılırken üzerinde durulması gereken bir husustur. sözleşme yapılırken ne adar güvence bedeli alındığı, cinsinin ne olduğu, ne zaman iade edileceği, ne kadar olarak iade edileceği hususları net olarak belirtilmelidir.

Depozito Nereye Yatırılmalıdır?

Kira sözleşmesi ile belirlenen depozito genellikle kiralayana verilmektedir. Ancak TBK m.342 uyarınca konut ve çatılı işyeri kiralarında, depozitonun para veya kıymetli evrak olarak verilmesi kararlaştırılmışsa kiracı parayı, kiraya verenin onayı olmaksızın çekilmemek üzere vadeli bir hesaba yatırır; kıymetli evrakı ise bir bankaya depo eder. Buna göre bankaya yatırılan bedel, kiracı ve kiraya verenin rızasıyla veya icra takibinin kesinleşmesiyle ya da kesinleşmiş mahkeme kararına dayanarak taraflardan birine teslim edilebilir. 

Depozitonun vadeli hesaba yatırılmasına ilişkin bu düzenlenmenin amacı depozitonun enflasyon karşısında değerinin korunmasını sağlamaktır. Bu düzenleme aynı zamanda kiralayanı faizden sorumlu tutarak bankadaki son miktarın kiracıya teslimi durumu gündeme gelmektedir.

Depozito Miktarının Belirlenmesinde Üst Sınır Nedir?

TBK Madde 342 konut ve çatılı işyeri kiralarında sözleşmeyle kiracıya güvence verme borcu getirilmişse, bu güvence üç aylık kira bedelini aşamaz şeklindedir. Açk kanun hükmü gereği depozito 3 aylık kira bedelini aşamaz.

Depozito Sadece Para Olarak Mı Kararlaştırılabilir? Depozito döviz cinsinden ya da altın olarak verilebilir mi?

Genellikle kira sözleşmelerinde depozito olarak belirli bir miktar para ödenmesi kararlaştırılmaktadır. TBK m.342’de depozitonun kıymetli evrak verilmek suretiyle de kararlaştırılabileceği belirtilmiştir. Bundan başka olarak uygulamada güvence bedeli döviz cinsinden veya altın olarak da belirlenmektedir. Peki bu şekilde belirlenmesi mümkün müdür?

Evet güvence bedeli döviz cinsinden ve altın olarak da belirlenebilir. Yabancı para ile sözleşme yasağı kra sözleşmelerinde geçerli olmadığı gibi Anayasa Mahkemesi kararı ile de yabancı para ile sözleşme yasağı kaldırılmıştır. Anayasa Mahkemesi kararı için tıklayanız.

Kira sözleşmesi uyarınca Euro cinsi üzerinden ödenen depozito, kiracı tarafından TL olarak talep edilmediği sürece Euro cinsi olarak iade edilmelidir. (Yargıtay 3. HD 2022/2215 E 2022/4920 K )

Kira depozito iade şartları nelerdir? 

Kiracının depozitonun iadesini talep edebilmesi için öncelikle kira sözleşmesi usulüne uygun bir şekilde sona ermiş olmalıdır. Kira sözleşmesinin sona ermesi ile; kiraya veren, kiralananı kontrol etmeli ve kiralanana ilişkin herhangi bir zarar olup olmadığını incelemelidir. Bu husus önemli olmakla birlikte kiracı kiralanandaki olağan yıpranma ve eskimelerden sorumlu değildir.

Kiralananın kontrolü ve incelenmesi tamamlandıktan sonra bu hususta bir tutanak tutulması her iki taraf açısından da önemlidir. Tutulan tutanak anahtar teslim tutanağı olarak düzenlenip kiralananın anahtarının usulüne uygun olarak teslim ettiği ve kiralanan da zarar olmadığı, depozitonun tam ve eksiksiz iade edildiği hususlarını içermelidir. Bu şekilde hareket edilmesi her iki taraf için de uyuşmazlıkları ortadan kaldıracaktır.

Kira Depozito Ne Zaman İade Edilir?

Kiralananda herhangi bir zarar, hasar, kiralanana ait aidat, abonelik borcu vs. kiraya verenin zarar görmesine neden olacak bir hususun bulunmaması durumunda kiracı tarafından verilen depozitonun iade edilmesi gerekir.

Depozitonun banka hesabına yatırılması halinde; banka, güvence bedelini ancak iki tarafın rızasıyla veya icra takibinin kesinleşmesiyle ya da kesinleşmiş mahkeme kararına dayanarak geri verebilir.

Kiraya veren, kira sözleşmesinin sona ermesini izleyen üç ay içinde kiracıya karşı kira sözleşmesiyle ilgili bir dava açtığını veya icra ya da iflas yoluyla takibe giriştiğini bankaya yazılı olarak bildirmemişse banka, kiracının istemi üzerine güvenceyi geri vermekle yükümlüdür.

Depozito Kiradan Mahsup Edilebilir mi?

Depozito, kira sözleşmesi nedeniyle kiraya verenin uğrayabileceği zararları teminat altına almak için verilen bir bedel olduğundan kiraya mahsup edilmesi mümkün değildir. Bu nedenle Yargıtay kararları uyarınca kiracının son kira bedelini ödemeyerek depozitoya mahsup etmesi hukuka aykırılık teşkil etmekte olup bu durumda kiracının ödenmemiş kira bedeli için icra takibine muhatap kalması mümkündür. Karışıklılığa sebebiyet vermemesi için bu hususa dikkat edilmelidir.

Kirayaveren Depozitodan Kesinti Yapabilir mi?

Kiralananda olağan yıpranmayı aşacak ölçüde bir zararın bulunması durumunda kiracının verdiği depozitodan bu zarar tutarı mahsup edilecektir. Ancak bunun için depozitodan kesinti için kiracının rızasının varlığı veya kiracının rızası mevcut değilse kesinleşmiş bir mahkeme kararı ya da icra takibinin bulunması gerekecektir. Yani burada kiralayanın bir tespit yaparak zararını ispat ederek kesinti yoluna gitmesi gerekmektedir.

Kira Depozito İade Nasıl Yapılır? Depozitonun İadesi Güncel Kira Bedeli Üzerinden Mi Yoksa İlk Kira Bedeli Üzerinden Mi Olur?

Öncelikle bu noktada net emsal bir karar söz konusu olmayıp belirsiz bir durum söz konusudur. Bu bağlamda  kira sözleşmelerinin 2012 öncesi ve sonrası olarak değerlendirilmesi gerekir. Bu sebeple depozito iadesinin nasıl olması gerektiği noktasında kira hukukunda çalışan bir avukata danışmanız gerekmektedir.

Genel olarak açıklayacak olursak depozito iadesinin hangi miktar üzerinden yapılacağını belirleyebilmek için öncelikle taraflar arasında yapılan kira sözleşmesi incelenmelidir. Kira sözleşmesinde depozito bedelinin başlangıçtaki kira bedeli üzerinden iade edileceği kararlaştırılmışsa güvence bedeli aynı miktar olarak iade edilecektir. Ya da depozitonun son ay kira bedeli üzerinden iade edileceği belirlenmişse, bu madde geçerli olacaktır. Başkaca bir anlaşma yapılmamışsa şartları avukatınıza danışınız. Bize ulaşmak için..

Kira Depozito İade Edilmezse Ne Yapılabilir?

Depozito iade koşullarının oluştuğu incelendikten sonra kiraya verenin iade yükümlülüğünü yerine getirmemesi halinde kiracı, depozito iadesi için icra takibi ve dava yoluna başvurmalıdır. İcra yoluna gidilmesi halinde karşımıza iki türlü sonuç çıkacaktır: İlk olarak; Kiraya veren icra takibine itiraz etmezse takip kesinleşecek ve kiraya verenin malvarlığına haciz konulabilecektir. Diğer halde; kiraya verenin icra takibine itiraz etmesi ile takip duracaktır. Ve itirazın kaldırılması veya itirazın iptali davası yoluna gidilmesi gerekecektir. Ya da takip açmadan dava yoluna gidilecektir.