Yargılama giderleri Hukuk Muhakemeleri Kanunu madde 323’te sıralanmıştır. Bir davanın açılması, görülmesi ve sonuçlandırılması süresi boyunca yapılan tüm giderlere yargılama gideri denilmektedir.
Hukuk Muhakemeleri Kanunu madde 323 göre;
- Başvurma, karar ve ilam harçları
- Dava nedeniyle yapılan tebliğ ve posta giderleri
- Dosya ve sair evrak giderleri
- Geçici tedbir ve protesto, ihbar, ihtarname ve vekâletname düzenlenmesine ilişkin giderler
- Keşif giderleri
- Tanık ile bilirkişiye ödenen ücret ve giderler
- Resmî belgeler için ödenen harç, vergi, ücret ve sair giderler
- Gündelik, yol ve konaklama giderleri
- Kanuni vekâlet ücreti ve yapılan diğer giderlerdir.
Sosyal devlet anlayışı gereği kamu hizmetleri ücretsizdir ancak Özel hukuk ve İcra hukuk yargılamasında hizmetin özelliği gereği yapılan yargılama giderleri kısmen hizmeti alanlara yükletilmiştir. Bu sebeple de dava açarken, icra takibi başlatılırken gider adı altında bir ücret ödenmektedir.
Halk arasında dava açma ücreti olarak tabir edilen bu ücret, her dava türüne göre ayrı ayrı değerlendirilmelidir. Dava açma ücretini etkileyen bazı unsurlar vardır.
Yargılama giderleri ‘ni etkileyen faktörler:
- davanın açıldığı mahkemenin türü
- davanın değeri
- taraf sayısı
- vekille temsil durumunun olup olmadığı
- tanık, keşif, bilirkişi ve yemin deliline dayanıp dayanılmadığı
Yargılama giderlerine mahkemece kendiliğinden hükmedilir. Mahkeme, hükme yargı giderlerinin miktarını, dökümünü ve hangi tarafa hangi oranda yükletildiğini açıkça yazar. Hüküm kesinleştikten sonra yargı giderlerinden harcanmayan bir miktar kalmışsa o miktarın ilgilisine iadesine kendiliğinden karar verir.
Yargılama giderinin önemli bir kısmını harç ve gider avansı, bilirkişi, keşif, tanık ücretleri ile tebliğ ve posta giderleridir. Bu giderler davacı yanca karşılanır.
1- Yargı Harçları
Harçlar Kanunu madde 1 gereği yargı harçları alınmaktadır. Bunlar başvurma, karar ve ilam harcı, celse ve keşif harcıdır. Kanunun (1) sayılı tarifesinde hangi işlem için ne kadar harç ödeneceği sıralanmıştır. Harçlar tarifede yazlı işlemlerin değerine göre nispi ve maktu alınır. Harçlar makbuz karşılığı işlemi yapan mahkeme veya dairece tahsil edilir. Yargı işlemlerinde harçlar alınmadıkça sonraki işlemler yapılmaz. Yani yargı harçları ödenmezse davaya devam edilmez.
Yargı harçları her yıl Harçlar Kanunu Genel Tebliği ile resmi gazetede yayınlanarak yürürlüğe girer.
Örneğin 2026 yılı yargı harçları;
Sulh Hukuk Mahkemeleri Başvurma harcı: 335,20
Asliye Hukuk Mahkemeleri Başvurma Harcı: 732,00
İstinaf Başvurma Harcı: 2.002,00
Temyiz Başvurma Harcı: 3.608,50
AYM Başvurma Harcı: 6.024,10
Keşif Harcı: 5.188,00
İdare Harçları: 504,80
İcraya Başvurma Harcı:732,00
Haciz, Teslim ve Satış Harcı: 1.718,80
2- Gider avansı
Gider avansı, dava şartı olup her türlü tebligat ücreti ile posta ücretleri ile diğer iş ve işlemler için harcanan giderlerdir. Her yıl HMK Gider Avansı Tarifesi ile miktarı belirlenir ve Resmi Gazete yayınlanır. 2026 için davacı, taraf sayısının beş katı tutarında tebligat ücreti ile diğer iş ve işlemler için 530 TL toplamıdır.
Gider avansının kullanılmayan kısmı hükmün kesinleşmesinden sonra davacıya iade edilir. Davacı tarafından hesap numarası bildirilmiş ise iade elektronik ortamda hesaba aktarmak suretiyle yapılır. Hesap numarası bildirilmemiş ise masrafı avanstan karşılanmak suretiyle PTT merkez ve işyerleri vasıtasıyla adreste ödemeli olarak gönderilir. Geçici hukuki koruma talebi için alınan gider avansının kullanılmayan kısmı verilen karardan sonra talep üzerine iade edilir.Dava açarken istenen bir diğer kalem gider avansıdır.
3- Tanık ücreti
Tanıklık için her yıl Tanık Ücreti Tarifesi’nde miktar belirlenir ve yayınlanır. Bu tanığa kaybettiği zamanla orantılı ödenen bir ücrettir. 2026 yılı için tanıklık ücreti 130-200 TL arasından belirlenmiştir. Tanıklık yapıldıktan sonra mahkemeden talep edilebilir.
4- Bilirkişi ücreti
Dosyada uzman bir hesaplama ve değerlendirme yapılması halinde bilirkişi deliline dayanılmışsa dosya bilirkişiye gittiğinde mahkemece bilirkişiye bir ücret takdir edilir. Bilirkişilik Kanunu gereği bilirkişilere sarf etmiş olduğu emek ve zamanı karşılığında yapılacak ödemeler Bilirkişilik Asgari Ücret Tarifesine göre yapılır. 2026 için asgari Bilirkişi ücreti 2200 TL’dir. Mahkemeye göre bu ücret değişmekte olup bu ücret görevlendirmeyi yapan mahkemeye göre arttırılıp azaltılabilir.
5- Vekalet Ücreti
Vekâlet ücreti, bir davanın veya işin avukat tarafından yürütülmesi karşılığında ödenen ücrettir. İki tür vekalet ücreti vardır. İlki avukatla çalışmak isteyen kişinin avukatla anlaştığı akdi vekalet ücretidir. Diğeri ise avukatla takip edilen davalarda kanun gereğince hükmedilecek kanuni vekalet ücretidir. Kanuni vekâlet ücreti, vekille takip edilen davalarda dava sonunda hükmolunur ve Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre belirlenir. Akdi vekalet ücretinde ise barolar tarafından yayınlanan Tavsiye Niteliğinde Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi (İzmir Barosu) esas alınır.
Yargılama giderlerleri nden biri olan kanuni vekalet ücreti kural olarak aleyhine karar verilen tarafa yükletilir. Kısmen haklılık durumunda yargılama durumu haklılık oranına göre paylaştırılır. Haksız çıkan taraflar birden fazla ise giderler bu kişiler arasında paylaştırılabilir ya da kişileri tüm giderden sorumlu tutabilir. Bunun yanında dürüstlük kuralına aykırı, kötü niyetle veya haksız dava açılması durumunda ve davadan feragat ve kabul halinde giderlerden dava açan sorumlu olur.
Sitemize giderek Avukata vekalet verme ücretine ilişkin içeriğimize de göz atabilirsiniz.
